Synatom beheert de nucleaire voorzieningen in België

Synatom, kernprovisievennootschap. De wet van 11 april 2003 vertrouwde aan Synatom de rol toe van kernprovisievennootschap. Tot dan stonden de nucleaire voorzieningen onder de hoede van de elektriciteitsmaatschappijen Electrabel en SPE. Maar omdat zij spelers werden op de vrije markt, bracht de wetgever de provisies onder in een aparte onderneming, om de beschikbaarheid en de toereikendheid ervan te waarborgen.

Missie. Synatom beheert de fondsen die nodig zijn en zullen zijn voor het beheer van de gebruikte splijtstoffen en voor de toekomstige ontmanteling van de centrales, in overeenstemming met de Belgische en internationale boekhoudkundige regelgeving. Synatom evalueert de toekomstige uitgaven, berekent de omvang van de aan te leggen voorzieningen, beheert de gelden en volgt hierbij een strikte en door de overheid gecontroleerde procedure.

Strikte overheidscontrole. De Belgische staat bezit een "Golden share" in Synatom en stuurt twee vertegenwoordigers naar de Raad van bestuur. De Belgische wetgever richtte een Commissie voor nucleaire voorzieningen op. Ze bestaat uit zes leden die de Staat vertegenwoordigen en drie leden die Synatom vertegenwoordigen. Die zien toe op de wijze waarop de provisies worden opgebouwd en op het beheer van de overeenkomstige gelden. Er bestaat een precieze methodologie voor het evalueren van de vereiste provisies. Elke drie jaar is er een herziening die wordt voorgelegd aan de Commissie voor nucleaire voorzieningen.

Provisies voor de toekomst. Sinds het begin van de exploitatie van de kerncentrales worden de provisies geleidelijk aangelegd door een heffing per geproduceerde kWh. Doel is te beschikken over de nodige middelen voor de toekomstige uitgaven die voortvloeien uit de nucleaire exploitatie, met name voor het beheer van de bestraalde splijtstoffen en voor de ontmanteling van de kerncentrales. Het deel ‘ontmanteling’ betreft het stilleggen van de reactoren, de laatste ontlading van splijtstof, de ontmanteling van de installaties en de sanering van de sites.

Toestand 2007. Op 31 december 2007 waren de nucleaire provisies goed voor een bedrag van ruim 4,9 miljard euro, waarvan 3,1 miljard voor afvalbeheer en 1,8 miljard voor ontmanteling.

Beheer. Synatom is er wettelijk toe gehouden de nucleaire provisies te beheren. Duidelijke criteria maken het mogelijk om het geld voor maximum 75 % tegen marktvoorwaarden te lenen aan de elektriciteitsproducenten Electrabel en SPE. Het saldo wordt belegd in activa die niet tot de elektriciteitsmaatschappijen behoren. Een wetswijziging van april 2007 stelt de overheid in staat om het beheer van een deel daarvan te wijzigen en er een andere bestemming aan te geven.

Toereikendheid en beschikbaarheid. De wet van 11 april 2003 en de wijzigingen van 25 april 2007 hebben een zeer strikt kader bepaald voor de evaluatie en het beheer van de provisies. Omdat de markt is vrijgemaakt en de ondernemingen zijn blootgesteld aan concurrentie, heeft de overheid ervoor gezorgd dat de provisies op termijn altijd toereikend en beschikbaar zullen zijn, wat er ook gebeurt. Ze heeft dus een kader uitgewerkt dat erover moet waken dat de kosten van het nucleair passief in de toekomst niet op de gemeenschap worden afgewenteld. Als daarenboven zou blijken dat de reële kosten van de ontmanteling van de centrales of het beheer van de gebruikte splijtstoffen de bedragen van de provisies overtreffen, kunnen de autoriteiten aan de exploitanten van kerncentrales vragen om het resterende deel bij te passen. De wetgeving is in dit opzicht zeer formeel en deze verplichting is niet in de tijd beperkt.

Een systeem dat beantwoordt aan internationale criteria. De Belgische praktijken die door Synatom worden toegepast, sluiten perfect aan bij de regels die de OESO in 2007 heeft gepubliceerd in een document dat aanbevelingen ter zake bevat. Het in België toegepaste systeem voldoet geheel aan alle fundamentele ethische principes. Te onderstrepen valt dat het beheer van Synatom ook voldoet aan de criteria betreffende de toepassing van het financieringssysteem (technieken ter bepaling van de aan te wenden middelen, inaanmerkingneming van de eraan verbonden onzekerheden en marges, juridisch en regelgevend kader), en aan de geldende criteria inzake het beheer en de beschikbaarheid van de fondsen over langere perioden.